In september 2008 verscheen het eerste Nederlandse boek over gemeentestichting van Ronald met als titel: ‘Plant een kerk, visie en inspiratie voor creatieve gemeentestichting' (uitgever: Ark Media). C.S. Lewis zei ooit dat hij zwanger was van een boek en zo voelde het inderdaad. De bevalling is gelukkig goed verlopen.

Het boek beslaat 248 pagina's (paperback formaat) en Ronald beschrijft het proces van gemeentestichting aan de hand van het planten van een boom. Je kunt het boek kopen via Internet of in een (evangelische) boekhandel. Speciaal voor jou hebben we hieronder het eerste hoofdstuk neergezet. Meer informatie over het boek en een aantal aanbevelingen vind je hier.

Voor wie is dit boek geschreven?

‘Een boom over iets opzetten.'

Dit boek is geschreven voor iedereen die geïnteresseerd is in gemeentestichting, maar vooral voor mensen die erover denken om een gemeente te stichten of hier in de praktijk mee bezig zijn. Misschien heb je via een Alpha-cursus of iets dergelijks ervaren dat mensen behoefte hebben om in groepsverband met geloofszaken bezig te zijn, maar dat het heel lastig is om hen te integreren in een bestaande kerk. Wellicht verlang je ernaar om familie, vrienden en bekenden in contact te brengen met Jezus zodat ze Hem gaan volgen en zoek je naar manieren om dit te doen. Of is er een heilige frustratie in je hart ontstaan over het feit dat we als christenen de nadruk hebben gelegd op mensen uitnodigen in plaats van uitgaan . Het kan ook zijn dat je deel uitmaakt van een bestaande kerk of gemeente die heeft besloten om missionair actief te worden en gemeentestichting overweegt. Wat jouw motivatie ook is geweest bij het pakken van dit boek, één ding is zeker: je staat er niet alleen voor! Met jou zijn er duizenden volgelingen van Jezus in Nederland die zich zorgen maken over de geestelijke nood in ons land. Mensen zoals jij en ik die niet langer bij de pakken neer willen zitten, maar gegrepen zijn door Gods liefde en passie om iets te DOEN.

Nederland is na vele eeuwen ‘Christendom' opnieuw een zendingsland geworden. Lees Romeinen hoofdstuk 1 maar eens door voor een treffende beschrijving van de situatie in ons land. Studies van onder meer het Sociaal Cultureel Planbureau tonen aan dat het overgrote deel van de Nederlanders zichzelf in de afgelopen decennia als buitenkerkelijk is gaan zien. Ook de invloed van kerken en gemeenten in de levens van mensen en de maatschappij in het algemeen is sterk afgenomen. Zelfs bij mensen die zich nog wel verbonden weten met de kerk. En dat terwijl de aandacht voor religie en spiritualiteit onverminderd groot is in ons land (1). Veel wetenschappers geloven bovendien dat we ons in een culturele revolutie bevinden zoals die eens in de paar honderd jaar plaatsvindt. De overgang van het industriële tijdperk naar het informatietijdperk en de breuk met het modernisme heeft een nieuwe cultuur met zich meegebracht. Een nieuwe manier van denken, voelen en leven. Deze veranderde context dwingt ons tot bezinning op onze houding en aanpak ten opzichte van onze postchristelijke omgeving. Hierdoor komt ook gemeentestichting weer in beeld. Dit typische zendingsinstrument is zo oud als de kerk, maar wordt momenteel opnieuw ontdekt door een steeds groter wordende groep denominaties, organisaties en christelijke gemeenten en personen in Nederland.

Door bovengenoemde ontwikkelingen is het stichten van nieuwe gemeenten in de afgelopen jaren fors toegenomen. Sinds 1990 zijn er alleen in Nederland naar schatting tussen de 300 en 500 nieuwe kerken geplant (2). En dan reken ik migrantenkerken, fusies en splitsingen vanuit een conflict niet mee. Het is daarbij opvallend dat nieuw gestichte gemeenten steeds vaker vanaf de start aangeven het verlangen te hebben om zichzelf binnen enkele jaren te vermenigvuldigen.

Hoog tijd dus voor een Nederlandstalig boek over het planten van kerken. Dit boek wil een inspirerende handleiding zijn bij het stichten van nieuwe gemeenten die zichzelf op hun beurt weer vermenigvuldigen. Het bevat verhalen van projecten in Nederland en belangrijke principes uit de Bijbel, maar ook lessen van Nederlandse gemeentestichters, praktische adviezen en valkuilen waar je voor moet oppassen. De termen gemeentestichting, kerkplanting en het starten van kerken of gemeentes gebruik ik door elkaar. In alle gevallen bedoel ik het volgende:

Gemeentestichting is het proces waarbij christelijke gemeenten worden vermenigvuldigd door de verkondiging van het evangelie van Jezus Christus, zodat (1) niet-christenen tot geloof worden gebracht en een nieuw leven beginnen, (2) in een nieuwe geloofsgemeenschap bij elkaar worden gebracht en (3) worden toegerust om het Koninkrijk van God in deze wereld te etaleren. Bij deze definitie valt het volgende op:

1. Gemeentestichting richt zich op niet-christenen.
Het ontstaan van een nieuwe gemeente doordat leden uit frustratie of vanwege de afstand tot de huidige gemeente in hun eigen leefomgeving ‘voor zichzelf beginnen', is in dit boek nauwelijks in beeld. Met gemeentestichting bedoel ik altijd het planten van nieuwe gemeenten met als doel om buitenkerkelijken tot discipelen te maken. Oftewel: kerkplanting vanuit een missionair perspectief.

2. Gemeentestichting is vermenigvuldiging.
Waar evangelisatiewerk zich richt op groeien door het toevoegen van nieuwe christenen aan een bestaande gemeente (integreren), heeft gemeentestichting veel meer weg van zendingswerk (uitzenden) en richt het zich op het vermenigvuldigen van gemeenten. Voor dit werk is een hele andere mentaliteit en verzameling aan vaardigheden nodig.

3. Gemeentestichting leidt tot het etaleren van Gods Koninkrijk.
Dit impliceert dat bij gemeentestichting mensen worden toegerust om de maatschappij te dienen op een manier die Gods Koninkrijk weerspiegelt. Een nieuwe gemeenschap die niet in staat blijkt om haar omgeving tot zegen te zijn heeft simpelweg geen toegevoegde waarde. Tot slot is gemeentestichting een voortgaand proces oftewel; de nieuwe gemeente zal zich op haar beurt verder willen vermenigvuldigen.

Filosofie en fasen

In de Engelstalige literatuur over starten van nieuwe gemeenschappen wordt er vaak gesproken over ‘church planting'. Deze term verwoord veel beter dan het Nederlandse woord ‘gemeentestichting' dat het om een organisch proces gaat. Nieuwe gemeenten worden immers niet georganiseerd, maar veelal ‘geplant' door apostolische werkers. Dat is precies de reden dat de inhoud van dit boek is gebaseerd op het natuurlijke ontwikkeling van een boom.

De zes fasen die doorlopen worden bij het planten van een boom helpen ons bij het planten van een kerk:

Sla vooral geen fase over! Voor alles moet tijd worden uitgetrokken. Doe je dat niet, dan is de kans groot dat je later meer tijd en energie kwijt bent aan het herstellen van wat er mis is gegaan. Als dat tenminste nog mogelijk is.

Wat dit boek je zal opleveren

Paulus vergelijkt bedieningswerk met sport (3). Er zijn een aantal voorwaarden waar je aan moet voldoen, regels om te gehoorzamen, een houding om te ontwikkelen en vaardigheden die je moet oefenen. Daarom staat er aan het eind van ieder hoofdstuk een checklist met vragen die je voor jezelf kunt beantwoorden en kunt bespreken als team. Als je hier serieus mee aan de slag gaat, kan dat mooie resultaten opleveren.

Sommige zaken in dit boek zullen nieuw voor je zijn en inspireren je om op een andere manier te gaan denken en leven. Andere dingen in dit boek heb je al eens eerder gelezen of gehoord. Je kent het al, maar past het misschien nog niet toe. De uitdaging is dan om het te gaan doen. Om je daarbij te helpen kun je op www.gemeentestichting.nl een gratis werkboek downloaden om het DNA van de gemeente die je wilt stichten duidelijk te krijgen en over te dragen. 

Mijn droom

Dit boek is geschreven voor iedereen die het verlangen heeft om de grote opdracht van Jezus uit te voeren en alle mensen in Nederland en daarbuiten tot discipelen te maken. Deze opdracht is veel te groot om alleen door voorgangers, evangelisten en zendelingen uitgevoerd te worden. Daar moet iedere volgeling van Jezus bij betrokken zijn! Om mensen te bereiken, die nog nooit het evangelie hebben gehoord of in praktijk hebben gezien op een manier die zij kunnen begrijpen, is er een enorme hoeveelheid en verscheidenheid aan nieuwe gemeenten nodig.

Ik heb een droom dat kerken in Nederland terug zullen keren naar hoe God ze bedoeld heeft, namelijk om Jezus na te volgen en in Zijn naam de noden van mensen te verzachten. Ik heb een droom dat er in heel Nederland nieuwe gemeenten ontstaan die klaar zijn om Gods plan met ons land te verwezenlijken en die zich spontaan vermenigvuldigen. Ik heb een droom dat jonge mensen voorop zullen lopen in een beweging van Gods Geest die ervoor zal zorgen dat iedereen in ons land op zijn of haar begripsniveau wordt geconfronteerd met het evangelie. Overtuigd van de geweldige liefde en kracht van God rest mij nog één vraag: 

Als jij niks nieuws start in jouw stad, wijk, dorp, omgeving, straat, school of werk – wie ter wereld zal het dan doen?'

~ Ronald van der Molen

Voetnoten:

1) J. Becker en J. de Hart, Godsdienstige veranderingen in Nederland: verschuivingen in de bindingen met de kerken en de christelijke traditie (2006), 37, 42 en 76

2) Martijn Vellekoop, Nieuwe kerken in een nieuwe context : scriptie over onderzoek naar gemeentestichting in Nederland en de rol van contextualisatie (2008), 3.

3) 2Timotheus 2:5

© Ronald van der Molen. Niets uit deze uitgave mag worden gekopieerd en/-of verspreid zonder schriftelijke toestemming van de auteur.